Autisme en vriendschappen

Autisme en vriendschappen

Autisme en vriendschappen

Tijdens het traject van mijn diagnose voor autisme kwam ook dit stukje aan bod: “Autisme en vriendschappen”. Bij de vele vragenlijsten werd o.a. onderzocht of ik vrienden heb, of ik vrienden nodig heb of juist niet, of ik vriendschappen goed kan onderhouden, enzovoort.

Er zijn mensen die er enorme vriendenkringen op nahouden. En zij kunnen dit meestal ook goed bijbenen. Ze vinden de vele verjaardagen prettig, ze gaan makkelijk zomaar op bezoek bij hun vrienden, ze praten veel met elkaar en delen dus ook veel met de ander. Hun huis staat altijd open voor de zoete inval.

Eigenlijk benijd ik hen een beetje, ik benijd het gemak waarmee zij zich door het sociale leven bewegen, hoe zij omgaan met hun vrienden en daar plezier aan beleven en energie uithalen.

Wat is een vriend?

Als het over vrienden en vriendschappen gaat dan komt bij mij de vraag naar voren: Wanneer noem je iemand nou een echte vriend of vriendin?

Mijn definitie van een vriendschap is denk ik wat strikter dan gemiddeld. Voor mij is iemand een vriend wanneer je alles (of tenminste: veel) met elkaar deelt, iemand aan wie je jouw diepere gedachten vertelt. Een vriend is iemand waarbij je op je gemak bent, jezelf kunt zijn. Je wilt ook veel voor die ander doen en omgekeerd.

De gemiddelde definitie van vriendschap lijkt tegenwoordig veel minder diepgaand. Je bent al een vriend wanneer je elkaar vaag kent, maar toch een connectie aangaat op Facebook. Of, wat tegenwoordig ook veel voorkomt, in de meer zakelijke netwerken heb je tegenwoordig ‘vriendjes’ die iets voor jou kunnen betekenen. Als je dan aan iemand vraagt “hoe heb je zus en zo nou weer voor elkaar gekregen?“, dan is het antwoord “O, ik heb een vriendje in mijn netwerk die dat geregeld heeft“.

Deze vage kennissen vallen bij mij in ieder geval niet in de categorie vrienden. Het is op zich wel makkelijk om op die manier veel vrienden te hebben want je hoeft er niet echt in te investeren. Maar het is dus niet mijn idee van een vriend.

Autisten hebben geen vrienden

Het beeld van vriendschappen bij autisme is dat autistische mensen weinig of geen vrienden hebben. Niet voor niets is het onderwerp ‘vriendschappen’ dan ook onderdeel van de diagnose.

Nu hebben mijn vrouw en ik heus wel vrienden, het is niet zo dat ik compleet een kluizenaar ben. Maar overduidelijk heeft zij er meer behoefte aan dan ik. Iets wat best wel eens lastig is voor beide partijen om daar samen een juiste balans in te vinden.

En ja, ik heb zeker wel behoefte aan anderen, niemand kan tenslotte zonder andere mensen. Maar het onderhouden van een echte vriendschap, nou dat is andere koek. Het kost mij energie om te praten, om te denken, om bij elkaar te zijn. Op mijn gemak zijn is niet vanzelfsprekend in gezelschap bij anderen, ook niet bij vrienden.

Daardoor ben ik meestal liever gewoon op mezelf. En daardoor wordt het bij mij best ingewikkeld voordat mensen overgaan van de categorie ‘hele goede kennissen‘ naar de categorie ‘vrienden‘. Want ja, echte vrienden kosten tijd, moeite en energie…

BBQ

Socializen, gezellig doen bij groepen mensen is dus niet echt mij hobby, dat moge duidelijk zijn. Maar soms zijn er van die dingen die er gewoon bij horen, dingen waar je eigenlijk niet aan ontkomt.

Zo hadden we gisteren een barbecue bij onze kerk, als start van het nieuwe seizoen. Een dergelijk gebeuren is nou niet iets waar ik naar uitzie. Maar wel een perfect voorbeeld van iets waar je eigenlijk niet aan ontkomt als het je enigszins lukt om ernaar toe te gaan. Bijkomend voordeel was in dit geval dat het tijdsbestek goed was afgebakend dus ik wist wanneer het klaar zou zijn. Dat scheelt al een hele boel!

Gelukkig was er ook een ander stel aanwezig waarmee wij bevriend zijn. We noemen ze even Jip en Janneke. En terwijl ik na aankomst nog aan het acclimatiseren ben binnen deze groep mensen, komt Jip al bij me zitten.

Het eerste kwartier word ik totaal door hem in beslag genomen met gepraat over dingen die voor mij nietszeggend zijn. Zelfs zo dat ik me afvraag hoe ik dit ga volhouden, ik word er doodmoe van.

Even voel ik het weer

Maar gaandeweg valt mij tussen de regels door iets op: Hij is ook kwetsbaar en lijkt daarom mijn aanwezigheid op te zoeken! Jip is zelfs echt gïnteresseerd in mij als persoon.

Huh? Jip, die altijd stoer en gemakkelijk overkomt, ook hij voelt zich blijkbaar soms ongemakkelijk, of alleen. En waar ik die kwetsbaarheid aan bemerk weet ik eigenlijk niet, het zullen de antennes wel zijn die bij autisten meer ontwikkeld zijn dan gemiddeld. Iets met hoog sensitiviteit ofzo.

Door deze gewaarwording word ik ineens meer ontspannen. En dat is zeldzaam voor mij wanneer ik in een groep met mensen ben. En tegelijk dringt er een soort van vrienden-gevoel tot mij door, ook al zo’n zeldzaamheid.

Maar het voelt wel prettig, als een soort opluchting dat ik vanavond deze bbq wel ga overleven.

Het is goed om weer eens even vriendschap te ervaren.
Het is goed om mezelf te kunnen zijn.

Kern voor vriendschap

En daar zit de kern: Jezelf kunnen zijn is de schakel voor een echte vriendschap.

En laat dat nou nét het dingetje zijn wat zoveel moeite kost: mezelf zijn.
Natuurlijk kan en mag ik altijd mijzelf zijn als ik bij anderen ben, zeker ook bij Jip en Janneke. Maar iets in mijzelf zorgt ervoor dat dit maar zelden lukt…

De volgende dag.

Terugkijkend naar gisterenavond kan ik zeggen dat het zowaar best gezellig was. Maar heb ik nu ineens een echte mattie die valt binnen mijn definitie van vrienden? Is alles nu anders en ben ik nu de gezelligheid zelve?

Om een antwoord te krijgen stel ik me het volgende scenario voor:


Er stopt vanmiddag een zwarte auto voor ons huis. Twee mensen stappen eruit en ik zie in een oogopslag dat het Jip en Janneke zijn. Ze kijken blij en hebben duidelijk de bedoeling om nog gezellig na te praten over gisterenavond.

Aarrrghhh, nu even niet!” is mijn gedachte.

Ik besef dat ik echt geen bezoek wil, van niemand maar ook niet van hen. En al helemaal niet zo plotseling. Ik wil alleen zijn, op mezelf. Gewoon bezig zijn met mijn eigen ding en niet met Jip en Janneke…


Conclusie na deze hersenoefening:

Ja, Jip en Janneke behoren toch wel tot mijn echte vrienden. Want ik weet na gisterenavond dat ik mezelf kan zijn bij hen. En andersom.

Maar veel meer dan deze wetenschap zit er op dit moment eigenlijk niet in. Ik voel niet de behoefte om direct weer bij elkaar te gaan zitten ouweh*#ren. Voorlopig heb ik wel weer even genoeg gebabbeld met hen.

Nee, laten we het vooral niet overdrijven, deze vriendschap.

Autisme en vriendschappen, kan dat?

De hamvraag van vandaag is: ‘Kunnen mensen met autisme vriendschappen opbouwen ?

Jazeker kan dat. Autisten zijn namelijk net echte mensen met in de basis ook behoefte aan anderen.

Uiteraard komt er nu een ‘maar’
Die ‘maar’ is dat je niet teveel (of heel lang) interactie en gezelligheid van jouw vriend(in) met autisme kunt verwachten. De koek is nu eenmaal sneller op bij een ass-er vanwege alle prikkels.
Een tweede ‘maar’ is dat het initiatief meestal bij de ‘niet-autist’ vandaan moet komen, want autisten nemen niet zo snel het voortouw om weer eens gezellig bij te kletsen.

Zolang beide partijen hiermee kunnen leven dan is een vriendschap met een autist zeker mogelijk. Maar ook ingewikkeld.

Autisme en vriendschappen: Ja, het kan maar het blijft ingewikkeld…


Kijk voor verder info rondom autisme en vriendschappen ook eens op de volgende websites:

 

Geen reacties

Leuk als je een reactie geeft!

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.